KATIBA MPYA YATAKA RAIS KUA NA MADARAKA ZAIDI

Rasimu ya Katiba inayopendekezwa
na Bunge Maalum la Katiba,
imeongeza madaraka ya Rais
maradufu na kuondoa matakwa ya
rais kuzingatia masharti ya
uthibitisho wa Bunge katika nafasi za
madaraka na kumuachia uteuzi wa
moja kwa moja.
Akiwasilisha rasimu hiyo bungeni
jana, Mwenyekiti wa Kamati ya
Uandishi, Andrew Chenge, aliyataja
mambo mbalimbali yaliyofutwa,
yaliyoongezwa na yaliyoboreshwa
katika Rasimu ya Jaji Warioba.
Kwa mujibu wa Rasimu iliyotolewa
Desemba 31, 2013 na Mwenyekiti wa
Tume ya Mabadiliko ya Katiba, Jaji
Mstaafu Joseph Warioba, ilipendekeza
nafasi zote za uteuzi kupendekezwa
na mabaraza ya kisekta kabla ya Rais
kufanya uteuzi miongoni mwa majina
hayo kisha kuthibitishwa na Bunge
Ibara ya 73 (3) ya Rasimu ya Warioba
imependekeza kuwa Katika
utekelezaji wa madaraka kama
ilivyoainishwa katika ibara ndogo ya
(1) na (2), Rais atazingatia masharti
kuhusu uthibitisho wa Bunge katika
nafasi za madaraka na vile vile
ushauri wa mamlaka za Serikali,
Bunge au Mahakama zilizopewa
madaraka ya kumshauri katika
kufanya uteuzi, kuanzisha au kufuta
nafasi za madaraka katika utumishi
wa Serikali.
Aidha, ibara ya 74 (1) ya Rasimu ya
Warioba ilipendekeza kuwa mbali na
kuzingatia masharti yaliyomo katika
Katiba hii, na sheria za nchi, Rais
atakuwa na wajibu wa kufuata na
kuzingatia ushauri atakaopewa na
mamlaka za nchi, na endapo
hakubaliani na ushauri aliopewa,
sharti atoe sababu katika Baraza la
Mawaziri kuhusu sababu ya
kutokubaliana na ushauri aliopewa.
Nafasi pekee ya uongozi ambayo
baada ya uteuzi wa Rais itapaswa
kuthibitishwa na Bunge ni ya Waziri
Mkuu, wakati Rasimu ya Pili ya Jaji
Warioba mbali na Waziri Mkuu,
ilipendekeza, Mwanasheria Mkuu wa
Serikali, Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu
wa Hesabu za Serikali, Jaji Mkuu, na
Mkurugenzi na Mashtaka
kuthibitishwa na Bunge.
Nafasi za uteuzi ambazo
hazitathibitishwa na Bunge ni
Mawaziri, Manaibu Waziri, Katibu wa
Bunge, Mwanasheria Mkuu,
Mkurugenzi wa Mashtaka, Katibu
Mkuu Kiongozi, Wakuu wa mikoa wa
Bara.
MAHAKAMA
Rasimu hiyo imependekeza Jaji
Mkuu, Naibu Jaji Mkuu, Jaji wa
Mahakama ya Juu, Naibu Jaji Mkuu,
Mwenyekiti wa Mahakama ya Rufani,
Makamu Mwenyekiti, ambao
watateuliwa na Rais kutoka majina
matatu yaliyopendekezwa na Tume ya
Utumishi wa Mahakama.
Wengine ni Msajili Mkuu wa
Mahakama atateuliwa kutokana na
mapendekezo ya Tume ya Utumishi
wa Mahakama, Mtendaji Mkuu wa
Mahakama atateuliwa kutoka majina
matatu ya watumishi wa umma
yaliyopendekezwa na Tume.
TUME YA HURU YA UCHAGUZI
Rasimu hiyo imependekeza
Mwenyekiti, Makamu Mwenyekiti na
wajumbe wengine saba
watakaoteuliwa na rais baada ya
kupendekezwa na kamati ya uteuzi.
Aidha, Mkurugenzi wa Tume Huru ya
Uchaguzi atateuliwa na Rais baada ya
kupendekezwa na Tume ya Utumishi
wa umma.
MSAJILI WA VYAMA VYA SIASA
Rasimu hiyo imependekeza Msajili wa
Vyama vya Siasa na Naibu Msajili,
watateuliwa na rais kutoka majina
matatu yaliyopendekezwa na Tume ya
Utumishi wa Umma.
TUME YA MAADILI YA VIONGOZI WA
UMMA
Imependekeza Mwenyekiti, Makamu
na wajumbe wa Tume ya Maadili ya
Viongozi wa Umma, wateuliwe na rais
kutoka majina yaliyopendekezwa na
Tume ya uteuzi
TUME YA HAKI ZA BINADAMU NA
UTAWALA BORA
Rasimu hiyo imependekeza
Mwenyekiti na Makamu Mwenyekiti
watateuliwa na Rais kutoka majina
yaliyopendekezwa na Tume ya uteuzi.
CAG
Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu
za Serikali (CAG), atateuliwa na Rais
kutoka majina matatu
yaliyopendekezwa na Tume ya
Utumishi wa Umma.
VYOMBO VYA ULINZI NA USALAMA
Mkuu wa Majeshi ya Ulinzi, Mkuu wa
Jeshi la Polisi (IGP), Mkurugenzi
Mkuu wa Idara ya Usalama wa Taifa,
watateuliwa na Rais.
RASIMU YA JAJI WARIOBA
ILIPENDEKEZAJE?
Rasimu ya Jaji Warioba ilipendekeza
Mawaziri, Naibu Mawaziri,
Mwanasheria Mkuu, Katibu Mkuu
Kiongozi na Makatibu Wakuu, Jaji
Mkuu, Naibu Jaji Mkuu, Mwenyekiti,
Makamu Mwenyekiti na wajumbe saba
wa Tume Huru ya Uchaguzi,
Mkurugenzi wa Tume Huru ya
Uchaguzi, Msajili wa Vyama vya
Siasa, Mwenyekiti na Makamu
Mwenyekiti wa Tume ya Maadili ya
Viongozi na Uwajibikaji.
Wengine ni Mwenyekiti na Makamu
Mwenyekiti wa Tume ya Haki za
Binadamu, CAG.Ambao watateuliwa
na Rais na kutothibitishwa na Bunge
bali kushauriana na Baraza la Ulinzi
na Usalama la Taifa ni Mkuu wa
Majeshi ya Ulinzi, Inspekta Jenerali
wa Polisi (IGP) na Mkurugenzi wa
Idara ya Usalama wa Taifa.
IBARA ZILIZOFUTWA
Kamati ya Uandishi BMK imewasilisha
bungeni Rasimu ya Katiba
inayopendekezwa ambayo imefuta
Ibara 28 zilizokuwemo kwenye
Rasimu ya Pili iliyoandaliwa na Tume
ya Mabadiliko ya Katiba, huku
ikizifanyia marekebisho Ibara 186 na
kuingiza Ibara mpya 41.
Chenge alisema kufutwa kwa ibara
hizo pamoja na marekebisho
yaliyofanyika kwenye ibara nyingine
kunatokana na michango ya idadi
kubwa ya wabunge wa BMK wakati
wa mijadala ya kwenye kamati na
ndani ya Bunge na kutokana na
sababu maalum kuna maeneo ambayo
maoni ya wachache yamezingatiwa.
“Rasimu hii inazo Ibara 274, kati yake
ibara 233 zinatokana na rasimu
iliyowasilishwa kwenye bunge hili na
Tume ya Mabadiliko ya Katiba, ibara
186 zimefanyiwa marekebisho ya
kiuandishi na kimaudhui, ibara 47
hazijafanyiwa marekebisho yoyote,
lakini pia ibara 28 zimefutwa na
tumeingiza ibara mpya 41,” alisema
Chenge.
Rasimu ya pili ya Tume ya Mabadiliko
ya Katiba iliyowasilishwa bungeni na
aliyekuwa Mwenyekiti wa Tume hiyo,
Jaji Joseph Warioba ilikuwa na sura
17 zenye ibara 271.
Katika Rasimu iliyowasilishwa jana
bungeni na Chenge kuna sura 19
zenye ibara 274, hivyo kuwepo kwa
ongezeko la sura mbili na ibara tatu
ikilinganishwa na Rasimu ya Jaji
Warioba.
MAMBO MAPYA
Kwa Mujibu wa Chenge miongoni
mwa mambo makubwa yaliyoongezwa
katika Sura ya Kwanza, Ibara ya Sita
inayozungumzia misingi ya utawala
bora jambo ambalo halikuwemo
kwenye Rasimu ya Jaji Warioba.
Katika Sura ya Pili kwenye Ibara ya 16
yamewekwa masuala yanayohusu
utafiti na maendeleo na katika ibara
ya 17 kuna Dira ya Maendeleo na
Ibara ya 18 inazungumzia Tume ya
Mipango ya Jamhuri ya Muungano na
matumizi ya masharti ya sura ya pili
yakiwa katika ibara ya 20.
Sura ya Tatu ibara ya 22 inayohusu
ardhi huku matumizi bora ya ardhi
yakizaa ibara ya 23 huku mwanamke
akipewa haki ya kumiliki na kutumia
ardhi kama ilivyokuwa kwa
mwanaume.
Aidha katika sura ya nne,
imeongezwa ibara inayozungumzia
utaratibu wa utwaaji wa mali ya umma
iliyotwaliwa na kiongozi aliyefanya
ubadhirifu.
MAMBO YALIYOFUTWA
Chenge aliyataja mambo ambayo
yamefutwa kutoka kwenye Rasimu ya
Jaji Warioba kuwa ni Muundo wa
Muungano wa Serikali tatu uliokuwa
katika Sura ya sita ambao
umebadilishwa na kuependekezwa
kuendelea na Muundo wa Serikali
mbili na nchi moja.
Mambo mengine ni ukomo wa
ubunge, wananchi kupewa mamlaka
ya kumwajibisha mbunge na Mawaziri
kutokuwa wabunge.
Kwa mujibu wa Rasimu
inayopendekezwa, nafasi ya ubunge
haitakuwa na ukomo wa kugombea,
wananchi watamwajibisha mbunge
kupitia uchaguzi baada ya mbunge
kumaliza kipindi chake cha uongozi
cha miaka mitano na mawaziri
wataendelea kupatikana miongoni
mwa wabunge.
YALIYOFANYIWA MAREKEBISHO
Baadhi ya mambo ambayo
yamefanyiwa marekebisho
ikilinganishwa na yalivyokuwa katika
Rasimu ya Jaji Warioba ni Tunu za
Taifa ambazo zimepunguzwa kutoka
saba na kubakia nne.
Tunu zilizowekwa kwenye Rasimu
mpya ni Lugha ya Kiswahili,
Muungano, utu na undugu pamoja na
amani na utulivu.
Katika Rasimu ya Jaji Warioba Tunu
zilizopendekezwa zilikuwa ni utu,
uzalendo, uadilifu, umoja, uwazi,
uwajibikaji na lugha ya taifa.
Chenge alisema marekebisho mengine
yaliyoingizwa katika Rasimu ya
Katiba ni kuongezeka kwa haki za
wanawake, vijana, watoto, watu
wenye ulemavu, wazee na haki za
wasanii.
Marekebisho mengine yapo kwenye
sura ya sita inayohusu uraia, ambapo
watanzania wenye uraia wa nchi
nyingine hawatakuwa na uraia wa
nchi mbili, isipokuwa watapewa
hadhi maalum ya watu wenye asili au
nasaba ya Tanzania, tofauti na
mapendekezo ya Rasimu ya Jaji
Warioba iliyopendekeza watu wa aina
hiyo watakapokuwa ndani Jamhuri ya
Muungano watakuwa na hadhi kama
itakavyoainishwa katika sheria za
nchi.
Katika sura ya nane ya Rasimu
inayopendekezwa na BMK, Rais wa
Zanzibar atakuwa makamu wa pili wa
Rais na Waziri Mkuu atakuwa Makamu
wa tatu wa Rais huku ikitamka
kwamba makamu wa kwanza wa Rais
ni Mgombea Mwenza wa Rais wakati
wa uchaguzi.
Aidha katika sura hiyo ya nane,
Rasimu imependekeza idadi ya
mawaziri kuwa 30 na Naibu Mawaziri
kuteuliwa kutegemeana na mahitaji ya
Serikali.
Katika Rasimu ya Jaji Warioba
ambayo ililenga Muundo wa Serikali
tatu, ilipendekezwa idadi ya Mawaziri
wa Jamhuri ya Muungano na Naibu
Mawaziri haitazidi 15.
Marekebisho mengine yaliyofanywa
kwenye Rasimu inayopendekezwa na
BMK ni suala la Mgombea huru
ambalo katika rasimu hiyo
limewekewa masharti maalum, ikiwa
ni pamoja na idadi ya wapiga kura
wanaohitajika kumdhamini kwa ngazi
ya nafasi anayogomea, kipindi
ambacho amekoma kuwa
mwanachama wa chama chochote cha
siasa kabla ya siku ya uchaguzi,
kutojiunga na chama chochote cha
siasa katika kipindi ambacho atakuwa
kiongozi baada ya kuchaguliwa,
utaratibu wa kuainisha vyanzo vya
ndani na nje vya mapato vya
kugharimia kampeni za uchaguzi,
utaratibu wa kuainisha vigezo na sifa
zitakazotumiwa kuwapata viongozi
wa ngazi za juu kitaifa na kuweka
wazi ilani ya uchaguzi inayoonyesha
mipango ya uendeshaji wa nchi.
Katika Rasimu ya Jaji Warioba,
mgombea huru hakuwekewa mashariti
zaidi ya kuwa na sifa za ujumla
zinazomruhusu kugombea kwa
mujibu wa katiba.
Kwa mujibu wa Chenge, marekebisho
mengine ni idadi ya wabunge wa
Bunge la Jamhuri ya Muungano
ambao wameongezeka kutoka 75
waliopendekezwa na Tume ya Jaji
Warioba hadi kufikia wabunge 360.
Katika Rasimu ya Pili ya Jaji Warioba
ilipendekezwa wabunge 70 wa
kuchaguliwa kupitia majimbo ya
uchaguzi, kati yao 50 kutoka
Tanganyika na 20 kutoka Zanziba,
huku pia ikipendekeza kuwepo kwa
wabunge watano wenye ulemavu
watakaoteuliwa na Rais.
Marekebisho mengine yaliyoingizwa
kwenye Rasimu inayopendekezwa na
BMK ni sifa ya mtu anayestahili
kugombea nafasi za kisiasa kama vile
udiwani, ubunge na urais.
Katika Rasimu ya Jaji Warioba
ilipendekezwa kuwa mtu mwenye sifa
ya kugombea nafasi ya Ubunge ni
lazima awe na elimu ya kidato cha
nne, lakini katika Rasimu
inayopendekezwa na BMK sifa hiyo
imeondolewa na badala yake mtu
anayegombea anapaswa kujua
kusoma na kuandika.
YALIYOFUTWA, KUBORESHWA
MUUNDO WA MUUNGANO
Ibara ya kwanza inayozungumzia
Jamhuri ya Muungano wa Tanzania,
Bunge Maalum la Katiba limefuta
mapendekezo ya rasimu ya iliyokuwa
Tume ya Mabadiliko ya Katiba kwa
kufuta Muungano wa serikali tatu na
badala yake imependekeza serikali
mbili kama ilivyo kwenye Katiba ya
mwaka 1977.
Katika Ibara 1 (i), Tume ya
Mabadiliko ya Katiba ilieleza kuwa
Jamhuri ya Muungano wa Tanzania ni
Shirikisho lenye mamlaka kamili
ambayo imetokana na Muungano wa
nchi mbili za Jamhuri ya Tanganyika
na Jamhuri ya Watu wa Zanzibar
ambazo kabla ya makubaliano ya
Muungano ya mwaka 1964 zilikuwa
nchi huru.
Hata hivyo, Kamati ya Uandishi
imefuta neno 'Shirikisho' kwenye
ibara hiyo kwa maelezo kuwa
wajumbe wengi wamependekeza
Muungano wa serikali mbili.
Mapendekezo ya Kamati hiyo
yanasema kuwa Jamhuri ya
Muungano wa Tanzania ni nchi yenye
mamlaka kamili ambayo imetokana na
Muungano wa nchi mbili za Jamhuri
ya Tanganyika na Jamhuri ya Watu wa
Zanzibar ambazo kabla ya Hati ya
Makubaliano ya Muungano ya tarehe
22 Aprili,1964 zilikuwa nchi huru.
Aidha, katika kifungu kidogo cha pili
cha Ibara hiyo, Tume ilipendekeza
kuwa Jamhuri ya Muungano ni
Shirikisho la kidemokrasia linalofuata
mfumo wa vyama vingi vya siasa,
usawa wa binadamu, kujitegemea,
utawala wa sheria na kuheshimu haki
za binadamu; hata hivyo, kamati ya
uandishi imefuta neno 'kujitegemea'
kwa madai kuwa linaleta kasoro ya
mtiririko.
“Kwa msingi huo, Kamati ya Uandishi
imeiandika upya Ibara hii kama
inavyosomeka kwenye Ibara ya 1 ya
Rasimu hii ya Katiba
inayopendekezwa. Neno hilo
(shirikisho), lilifutwa kwa kuwa
mapendekezo yaliyotolewa na
Wajumbe walio wengi ndani ya
Kamati zote kumi na mbili za Bunge
Maalum yalilenga kuwepo kwa
Muundo wa Serikali Mbili," alisema
Chenge.
Kadhalika, Kamati ya Uandishi
imeongeza ibara ndogo mpya ya (3)
kwa kutoa mamlaka kwa Bunge
kutunga sheria itakayoainisha na
kufafanua mipaka ya Jamhuri ya
Muungano wa Tanzania.
Kamati hiyo pia imeongeza sikukuu
za taifa kwa kuongeza maadhimisho
ya kitaifa katika Ibara ya tatu ya
rasimu.
“Katika Ibara hii, Kamati sita kati ya
Kamati Kumi na mbili zilipendekeza
kufanya marekebisho kwenye Ibara ya
(3)(1) kwa kuongeza aya mpya ya (d)
kwa ajili ya kuongeza maneno na
maadhimisho ili mbali na Sikukuu za
Taifa zilizoainishwa katika Ibara hii,
kuwapo pia na maadhimisho mengine
ya kitaifa."
Bunge Maalum pia limefuta Ibara ya
tano ya rasimu ya Katiba iliyokuwa
inazungumzia Tunu za Taifa kwa
madai kuwa mambo yaliyotajwa kuwa
Tunu ni msingi wa utawala bora.
Katika Ibara hiyo, Tume ilipendekeza
kuwa Jamhuri ya Muungano itaenzi
Tunu saba ambazo ni (a) utu, (b)
uzalendo (c) uadilifu, (d) umoja, (e)
uwazi, (f) uwajibikaji na (g) lugha ya
Taifa.
Badala yake, Kamati ya Uandishi
imesema: “Kuwa Tunu na misingi ya
utawala bora ni mambo mawili tofauti,
Kamati inapendekeza kuifuta Ibara ya
5 na kuiandika upya.”
Baada ya kufuta, Kamati hiyo
imependekeza Tunu ziwe ni (a) amani
na utulivu, (b) haki na usawa wa
binadamu, (c) usawa wa jinsia na (d)
Lugha ya Kiswahili.
Kamati imeongeza Ibara ya 6
inayoeleza misingi ya utawala bora
ambayo ni (a) uadilifu; (b)
demokrasia; (c) uwajibikaji;(d)
utawala wa sheria; (e) ushirikishwaji
wa wananchi; (f) haki za binadamu;
(g) usawa wa jinsia; (h) umoja wa
kitaifa; (i) uwazi; na (j) uzalendo.
Hata hivyo, Chenge alisema baadhi
ya Ibara za Rasimu za Katiba zimebaki
kama zilivyo kwa kuwa maudhui yake
yanajitosheleza na nyingine
zimefutwa kwa kuwa maudhui yake
yamezingatiwa katika Ibara nyingine.
Sababu nyingine ya kufuta ni kwa
kuwa maudhui yake yamebebwa
katika mapendekezo mengine;
maudhui yake yanapaswa kuzingatiwa
katika sheria za nchi; maudhui ya
Ibara nyingine yamehamishiwa
kwenye Ibara nyingine ili kuweka
pamoja maudhui yanayofanana; na
maudhui mengine yamegawanywa
katika Ibara ndogo tofauti kwa lengo
la kuyaweka wazi zaidi.
MAADILI NA MIIKO YA VIONGOZI WA
UMMA
Katika rasimu ya Tume, Ibara ya 14 (i)
(a), (b) na (c), pamoja na mambo
mengine, ilipendekeza kuwa kiongozi
wa umma atatakiwa kulinda hadhi ya
ofisi yake na kuhakikisha
hatosababisha mgongano wa maslahi
ya umma na binafsi; lakini Kamati ya
uandishi imefuta na kupendekeza
sharti hilo lijumuishwe kwenye
sheria.
Kamati hiyo inapendekeza kufuta na
kuiandika upya Ibara hiyo ili
kubainisha miiko ya msingi katika
uongozi wa umma na kuacha mambo
mengine ya kiutendaji yazingatiwe
katika Sheria itakayotungwa na
Bunge.
“Sababu ya mapendekezo haya ni
kuwa, maudhui ya Ibara hii ya Rasimu
ya Tume, yanaelezea mambo mengi
yakiutendaji na kiutawala ambayo ni
muhimu yakaainishwa katika Sheria
zitakazotungwa na Bunge ili
kurahisisha utekelezaji pindi
kunapotokea mabadiliko."
“Lengo la maboresho ni kuhamishia
masuala haya kwenye sheria za nchi
kutokana na ukweli kwamba
yanabadilika mara kwa mara kutokana
na wakati.”
Bunge Maalum pia limeongeza sura
mbili mpya ambazo hazikuwamo
katika rasimu ya Tume ambazo ni ile
inayohusu Ardhi, Maliasili na
Mazingira na Sura inayohusu Serikali
ya Mapinduzi ya Zanzibar, Baraza la
Mapinduzi la Zanzibar na Baraza la
Wawakilishi la Zanzibar.
Aidha, Sura ya Pili ilikuwa na sehemu
moja sasa inapendekezwa kuwa na
sehemu tano na pia Ibara nyingine
mpya zimependekezwa katika Rasimu
ya Katiba inayopendekezwa.
Kamati hiyo imeeleza sababu za
kuridhia kuongeza sura hiyo ni
umuhimu wa ardhi, maliasili na
mazingira katika maendeleo ya nchi
kwa kuwa ni vitu vinavyogusa maisha
ya kila siku ya Watanzania wengi
wakiwamo wafugaji, wakulima,
wavuvi na wachimbaji wa madini.
Alisema lengo ni kuhakikisha raia wa
Tanzania pekee ndiyo wenye haki ya
kumiliki ardhi.
SIFA YA KUGOMBEA UBUNGE
Sifa ya elimu kwa mtu anayegombea
ubunge imependekezwa kuwa awe
anajua kusoma na kuandika Kiswahili
au Kiingereza.Pendekezo hilo linafuta
sharti la awali la kuwa na elimu ya
kidato cha nne, lililopendekezwa na
rasimu ya katiba iliyowasilishwa
katika Bunge Maalumu la Katiba na
aliyekuwa Mwenyekiti wa iliyokuwa
Tume ya Mabadiliko ya Katiba, Jaji
Joseph Warioba.
Pendekezo la kufuta sharti hilo
lililomo kwenye ibara ya 117 (1) (b)
lilitolewa na Kamati ya Uandishi ya
Bunge hilo kupitia Mwenyekiti wake,
Andrew Chenge, bungeni jana.
Chenge, ambaye ni Mbunge wa
Bariadi Magharibi, alisema pendekezo
hilo limetolewa na kamati yake ili
kutoa fursa kwa watu wenye uwezo
wa kugombea wafanye hivyo, ikiwa ni
pamoja na kuondoa dhana ya uwapo
wa nchi washirika na kulifuta neno
hilo kila linapojitokeza ili kuendana
na mfumo wa serikali mbili
unaopendekezwa kwa sasa.
Pia alisema kamati imeridhia
pendekezo la kuwapo mgombea huru
katika nafasi ya ubunge na kwamba,
pendekezo la kumzuia mtu mwenye
madaraka kugombea nafasi hiyo,
limezingatiwa na kamati kwa kufuta
sharti hilo, ili lizingatiwe katika ibara
nyingine.
Alisema kamati saba za Bunge hilo
zimependekeza aya ya (d) ya ibara
ndogo ya (1) ifutwe na kamati tano
zimependekeza Ibara hiyo ifanyiwe
marekebisho madogo, yakiwamo
kuongeza ibara ndogo ya (1) (g) ili
kutoa fursa kwa Rais kutengua uteuzi
wa mbunge wa kuteuliwa.
Chenge alisema kamati yake baada ya
kupitia mapendekezo hayo,
imeongeza aya mpya ya (h)
inayoweka sharti la mbunge
aliyetokana na mgombea huru
kupoteza sifa za kuwa mbunge
kutokana na kujiunga na chama
chochote cha siasa.
Kuhusu ibara ya 129 inayohusu haki
ya wapiga kura kumwajibisha
mbunge, alisema kamati moja
imependekeza Ibara hiyo ibaki kama
ilivyo kwenye rasimu ya tume, lakini
kamati saba zimependekeza ifutwe na
kamati nne zimependekeza
marekebisho madogo, ikiwamo
kuwapo kwa haki ya wapigakura
kumwajibisha mbunge, ambaye
ameshindwa kuwasilisha au kutetea
kero za wapigakura wake.
Alisema kamati yake baada ya
kutafakari maoni hayo, inapendekeza
ibara hiyo ifutwe kwa kuwa haki
inayopendekezwa inaweza kutumika
vibaya, ikiwamo kumwekea vikwazo
vya kiutendaji mbunge aliyeko
madarakani.
Pia wapigakura wanayo haki ya
kumwajibisha kwa kutompigia kura
mbunge katika kipindi cha miaka
mitano endapo wananchi wataona
mbunge anayewawakilisha hafai,
wanaweza kumwajibisha.
“Kwa kuzingatia mapendekezo hayo
Kamati ya Uandishi inapendekeza
Ibara hii ifutwe,” alisema Chenge.
IBARA YA 132 KUHUSU SPIKA
Chenge alisema kamati yake
imependekeza kuwa ibara hiyo ibaki
kama ilivyo kwenye rasimu ya tume
kwa kuwa maudhui yake
yanajitosheleza.
Hata hivyo, alisema baada ya
kuchambua na kuzingatia
mapendekezo ya kamati za Bunge na
mijadala bungeni, kamati yake
imeifuta na kuiandika upya ibara
ndogo ya (1) ili kumuwezesha Spika
wa Bunge kuchaguliwa kutoka
miongoni mwa wabunge au watu
wenye sifa za kuwa wabunge.
Pia alisema kamati yake imekubaliana
na pendekezo la kufuta neno
“Mbunge” katika ibara ndogo ya (2) ili
kumwondoa mbunge katika orodha ya
watu wanaokosa sifa za kugombea
nafasi ya Spika.
Imeandaliwa na Emmanuel Lengwa,
John Ngunge, Jacqueline Massano na
Editha Majura, Dodoma na Salome
Kitomari, Muhibu Said na Restuta
james (Dar).

SANAA ZA UTAMADUNI WA TANZANIA ZAENDELEA KUBADILIKA

Licha ya kuwapo mawimbi ya
utandawazi yanayoyumbisha sanaa za
ufundi za tamaduni mbalimbali dunia,
Tanzania imeendelea kuwa imara
kwani sanaa zenye utamaduni wake
zimeendelea kukubalika maeneo
mengi duniani.
Ndiyo maana michoro na vinyago vya
marehemu George Lilanga na Edward
Tinga Tinga vinaonyeshwa katika
mataifa mengi duniani.
Hata hivyo kazi za wasanii hao zina
thamani zaidi ng’ambo hasa Ulaya
kuliko nchini.
Profesa wa Sanaa kutoka Uingereza,
Augustus, Casely, alisema hayo juzi
kwenye semina iliyokutanisha
wataaluma wa magwiji wa sanaa
wakiwamo wanahistoria ya sanaa,
wasanii na wapenda kazi za kisanii
iliyofanyika jijini Dar es Salaam.
Semina hiyo ni sehemu ya kuenzi kazi
za msanii nguli hayati George Lilanga,
ambaye Nyumba ya Makumbusho ya
Taifa jijini Dar es Salaam, imeandaa
maonyesho ya kimataifa ya sanaa
zake.
Profesa Casely alisema kazi za
wasanii wa Tanzania zimekubalika
Ulaya ambako watu wana uga na
kumbi za kazi za Lilanga
wanazozitangaza kwenye miji
mbalimbali hasa Uingereza. Hayati
Lilanga kwa mujibu wa Mkurugenzi
Mkuu wa Makumbusho ya Taifa,
Profesa Audax Mabulla, alifanyakazi
nyingi za kisanii katika miaka 1970 na
1980, akichora, kuchonga na
kufinyanga vinyago maarufu vya
‘mashetani.’
“Lilanga alikuwa na kazi za kisanii
zilikuwa zinawafanya watu
wachemshe bongo, wafikirie na
kujifunza ili kuelewa zaidi. Ukiangalia
‘mashetani’ unalazimika kutumia
kichwa kutafsiri na kuujua ujumbe
uliopo,” alisema Profesa Mabulla.
Semina hiyo ambayo ilihudhuriwa na
Profesa gwiji wa historia ya sanaa
Elias Jengo wa Chuo Kikuu cha Dar es
Salaam, ilijadili mada kadhaa kuhusu
hali ya kazi za sanaa za ufundi za
kileo na zile za kitamaduni.
Akijibu swali la NIPASHE kwanini kazi
hizo ziwe na mapenzi zaidi na
wageni, Mhifadhi Mkuu wa
Makumbusho ya Taifa, Achiles Bufure,
alisema ni matokeo ya kutofuatilia na
kuhamasiha umma, lakini sasa
Makumbusho ina ari mpya ya
kuendeleza sekta hiyo.
Alitaja mikakati ya kuendeleza kazi za
sanaa kuwa ni kuwakusanya wasanii
pamoja na kazi zao ili kuwaendeleza
na kwamba hatua mojawapo
zilizochukuliwa ni kuwaandalia uga
maalumu ndani ya jumba hilo.
Aliwasifu wasanii kwa kuhifadhi
sanaa za asili za kudumisha
utamaduni na pia usanii wa kisasa
kwa ajili ya biashara na kupata
masoko sehemu mbalimbali kama
ilivyo kwa Lilanga

KERO YA UMEME MWISHO 2015

Shirika la Umeme nchini (Tanesco),
limesema hadi kufikia Agosti, mwaka
2015, Tanzania haitakuwa na kero ya
shida ya umeme kutokana na
mabadiliko makubwa yanayofanywa
na shirika hilo ikiwamo kuongeza
mitambo ya uzalishaji umeme.
Aidha, shirika hilo limesema
limejipanga kumaliza tatizo la umeme
kutokana na mradi wa kuzalisha
umeme kwa gesi, makaa ya mawe na
kuimarika upatikanaji maji.
Hayo yalisemwa na Mkurugenzi
Mtendaji wa Tanesco, Felchesmi
Mramba, wakati akikagua miradi ya
ujenzi wa vituo vya Mbagala, Gongo
la Mboto na Kinyerezi 1, jijini Dar es
Salaam inayotarajia kukamilika kati ya
Juni na Agosti, mwaka 2015.
Alisema wakazi wanaozunguka eneo
la Mbagala matumizi yao ya umeme ni
Megawati (MW) 70 na kwamba kituo
hicho kitakapokamilika kitakuwa na
uwezo wa kuzalisha MW 100 kwa
gharama ya Dola milioni 35 za
Marekani.
Kwa mujibu wa Mramba, jijini la Dar
es Salaam pekee linatumia MW 600
kati ya 920 zinazozalishwa kwa sasa
ikifuatiwa na jiji la Arusha, Mwanza,
Tanga na mikoa mingine.
Meneja Mradi Usambazaji Tanesco,
Emmanuel Manirabona, alisema kituo
cha Gongo la Mboto kitakachokuwa
na uwezo wa kutoa MW 50 kinatarajia
kukamilika Desemba mwaka huu.
Akizungumzia kituo uzalishaji umeme
wa gesi Kinyerezi 1, kitakachozalisha
MW 150 alisema miradi hiyo yote
itakapokamilika kero ya umeme nchini
itakwisha.

JUMLA YA Tshs. BIL. 6 YATENGWA KWAAJILI YA MIKOPO YA VIJANA

Wizara ya Habari, Vijana, Utamaduni
na Michezo, imetenga Sh. bilioni 6.0
kwa mwaka wa fedha 2014/2015 ili
kuwasaidia vijana kupata mikopo.
Mikopo hiyo itawawezesha vijana
kujiajiri wenyewe na kutengeneza
ajira kwa vijana wengine.
Mkurugenzi wa Uwezeshaji wa wizara
hiyo, Dk. Kissui Steven Kissui,
aliyasema hayo jijini Dar es Salaam
jana wakati akizungumza na
waandishi wa habari.
Alifafanua kuwa fedha hizo zitatolewa
kupitia Mfuko wa Maendeleo ya Vijana
kwa lengo la kuwasaidia kupata
mikopo yenye masharti nafuu ili
kuwajengea uwezo kiuchumi kwa
kuanzisha na kuimarisha miradi yao
na kuwawezesha kujitegemea katika
kukuza uchumi wa mtu mmoja mmoja
na hatimaye nchi nzima.
“Kwa mujibu wa Sera ya Taifa ya
Maendeleo ya Vijana ya mwaka 2007,
kijana ni mtu yeyote mwenye umri
kati ya miaka 15 na 35, hivyo vijana
wote walio katika umri huo ni
walengwa wa mfuko huu,” alifafanua
Dk. Kissui.
Aidha, alisema kutokana na
changamoto zilizojitokeza hususani
katika urejeshaji na usimamizi wa
mikopo inayotolewa, serikali iliamua
kubadili utaratibu wa utoaji mikopo
hiyo na kuunda utaratibu mpya
ambao ulianza kutumika Aprili, 2013.
Alisema mikopo ya mfuko huo
hutolewa kupitia miradi ya vijana
iliyoidhinishwa kwa pamoja kati ya
wizara, mikoa, halmashauri na
hatimaye fedha hizo kupitishwa
saccos za vijana.
“Mwaka 2013/2014, mikopo yenye
thamani ya Shilingi 415,919,000
ilikopeshwa kwa vikundi vya vijana 67
kutoka katika halmashauri 25 za
Tanzania bara na wizara bado
inaendelea kupokea na kuchambua
maandiko ya miradi kutoka katika
halmashauri mbalimbali,” aliongeza.
Aidha, alisema wizara inaendelea
kuwahamasisha vijana kujiunga
katika vikundi vya ujasiriamali ikiwa
ni pamoja na kusajili vikundi hivyo na
hatimaye kujiunga na saccos za
vijana zilizoanzishwa.
Dk. Kissui alisema pia fedha za Mfuko
wa Maendeleo ya Vijana ni kwa ajili
ya vijana wote nchini, hivyo kila
kijana anayo haki ya kunufaika na
mkopo kutoka katika mfuko huo ikiwa
ni pamoja na kukopa na kurejesha.
Hata hivyo, aliwaomba wananchi
kutohusisha fedha hizo na masuala
ya kisiasa wakidhani kuwa ni zawadi.

TAKWIMU ZA MAUAJI YA ALBINO ZI

Shirikisho la Vyama vya Watu wenye
Ulemavu Tanzania (Shivyawata),
limeitaka serikali kupitisha adhabu
ya kunyongwa kwa wale wanaohusika
na mauaji ya Albino.
Akizungumza katika maadhimisho ya
Siku ya Amani Kimataifa ya Albino
jana jijini Dar es Salaam, Rais wa
Chama cha Albino Tanzania (Tas),
Joseph Tona, alisema kauli hiyo
imetokana na ongezeko la idadi ya
mauaji dhidi yao.
Kadhalika, takwimu za kutoka mwaka
2006 zinaonyesha kuwa Albino 74
wameshauawa kikatili, huku 56
wakinusurika kifo, na kati yao 11
wameongezewa ulemavu mwingine
wa kudumu.
“Tunaadhimisha siku ya amani
Tanzania, lakini hatuna amani kabisa,
wenzenu tunakatwa viungo na
kuuawa kama kuku bila huruma,
kingine cha ajabu makaburi 18 ya
albino wenzetu yamefukuliwa na miili
yao imetolewa, picha hii inaashiria
nini?” alihoji Tona.
Alisema hofu hiyo imesababisha
maziko yao kutokuwa na heshima
kama wengine kutokana na baadhi ya
familia kuwazika wapendwa wao kwa
siri na wengine ndani ya nyumba, au
kuweka zege nzito katika makaburi
kuzuia ufukuaji wa miili yao.
Alisema licha ya serikali kuweka
vikosi kazi katika kudhibiti mauaji
hayo, bado haisaidii kitu kutokana na
baadhi ya polisi na maofisa kuwa
miongoni mwa vinara wa kupokea
rushwa.
Kwa mujibu wa Tona, matukio zaidi
ya 120 ni kesi za mauji ya albino, kati
yake 11 ndiyo yaliyofikishwa
Mahakama, ambapo kati ya hizo kesi
tano tu zimeweza kutolewa hukumu
hadi sasa.
Akitoa ushuhuda mmoja kati ya
waathirika ambaye mikono yake
miwili imekatwa, Mariam Stanford,
mkazi wa Ngara, mkoani Kagera,
aliwataka wauaji wa albino
wanyongwe hadharani ili iwe
fundisho kwa wengine wenye tabia
kama hizo.
“Japokuwa Tanzania inasifika ndani
na nje kama kisiwa cha amani, tafsiri
hiyo ni kinyume kwani ni miongoni
mwa nchi zinazoongoza kwa mauaji
ya kikatili, hivyo mwito wangu kwa
viongozi wa dini tumieni midomo
yenu kupinga hali hii kwa sababu na
sisi tumeumbwa na Mungu na
tunastahili kuisha kama wengine,”
alisema Miriam.
Mkurugenzi wa Shirika la Under The
Same Sun, Vicky Ntetema, aliishauri
serikali kupitia vikosi kazi
vilivyochukua jukumu la kuchunguza
mauaji na ukatwaji wa viungo kwa
albino, kutangaza matokeo kwa umma
ili wahusika wachukuliwe hatua za
kisheria.
Pia, iuelezee umma matokeo ya kura
za siri zilizopigwa katika mikoa
tangu mwaka 2009 hadi sasa
zibainishwe wazi kwani nyingi
zimeonyesha waganga wa jadi
kutumiwa na na viongozi wa kubwa
katika kuwania nyadhfa mbalimbali
serikalini.
Kutokana na hofu hiyo, ameitaka
serikali kurejea mkakati wa mwaka
2009 uliotolewa na Waziri Mkuu
Mizengo Pinda, ili kupiga marufuku
leseni za waganga wa kienyeji na
wale wa jadi.
Waziri wa Afya na Ustawi wa Jamii,
Dk. Seif Rashid, alizitaka taasisi
zilizopewa jukumu la kusimamia
vitendo hivyo vya kikatili dhidi ya
walemavu hususani albino kutekeleza
majukumu waliyopewa kisheria kwa
uadilifu mkubwa jamii ya Watanzania
ione haki inatendeka ili kudumisha
amani ya nchi.

  BOFYA HAPA KUUNGANA NASI INSTAGRAM

WANAFUNZI JIJINI DAR WADAI KUA WANATONGOZWA NA WALIMU WAO

Wanafunzi wa Shule ya Sekondari ya
Mwanalugalo, jijini Dar es Salaam,
wamelalamikia uongozi wa shule
kutowaonya baadhi ya walimu wa
kiume wenye tabia ya kuwataka
kimapenzi wanafunzi wa kike.
Wanafunzi hao walitoa malalamiko
hayo wakati wakizungumza na
NIPASHE katika wiki ya ukaguzi wa
shule nchini jijini Dar es Salaam.
Baadhi ya wanafunzi waliozungumza
kwa masharti ya kutotajwa majina
walisema baadhi ya walimu katika
shule hiyo wamekuwa wakiwataka
kimapenzi wasicha kwa kuwapa ahadi
nyingi ikiwamo kuwalipia usafiri wa
pikipiki kila siku na kuhakikisha
wanafaulu masomo
wanayowafundisha.
“Walimu hapa wanakutonga na
kukuahidi kufaulu, ukiwa mjinga
unakubali, lakini wengi tumewazoea
kazi yao nikutongoza kila mtu,”
alisema mwanafunzi mmoja.
“Ikitokea umekataa kutembea na
mwalimu ujue kama anakufundisha
somo lake darasani atakuchapa
mpaka ukome, lakini inabidi tuvumilie
tu,” alisema mwanafunzi mwingine.
Katika ukaguzi huo uliofanywa na
Mkurugenzi na Mkaguzi Mkuu wa
Shule za Sekondari, Marrystala
Wasena, alisema kitendo hicho ni cha
kinyama na kuahidi kuhakikisha
anawashughulikia walimu wote
watakaohusika kufanya vitendo hivyo.
“Hatuwezi kulivumilia tabia hii
iendelee, ni bora shule ibaki na
walimu wa chache kuliko kuwa na
walimu waiana hii,” alisema.
Akizungumzia tuhuma hizo, mkuu wa
shule hiyo, Aron Ndunguru, alisema
tuhuma hizo hazina ukweli wowote.
“Wanafunzi ni waongo wenyewe
ndiyo wanawatongoza walimu wao ili
watembee nao halafu wanasema wao
ndiyo wanatongozwa,” alisema
Ndunguru.

MAKUNDI MATANO YA DANCE 100% YATINGA NUSU FAINALI

Safari ya shindano la Dance 100% imefikia patamu baada ya juzi makundi matano kati ya makundi kumi yaliyochuana vikali katika nusu fainali kwenye uwanja wa Don Bosco Oysterbay jijini Dar es Salaam kutinga fainali.

Shindano hilo linaloandaliwa na kituo cha televisheni cha East Africa (EATV) na kudhaminiwa na Vodacom Tanzania limeleta mapinduzi makubwa katika tasnia ya kudansi nchini na kuwavutia vijana wengi kushiriki.

Makundi ya wachezaji wa miondoko mbalimbali ya muziki yaliyoingia fainali ni Wazawa Crew, Best Boys Crew, The W.T, Wakali Sisi na The Winners Crew.

Mratibu wa mashindano hayo, Happy Shame, alisema kuwa katika kinyang’anyiro cha nusu fainali hiyo wamepata makundi matano yaliyoingia fainali itayofanyika baadaye.

“Huu ni mwaka wa tatu EATV tunaandaa mashindano haya chini ya udhamini wa Vodacom Tanzania. Mwaka huu mashindano haya yamekuwa na umaarufu mkubwa na ushindani wa hali ya juu na kuwavutia vijana wengi ambao hujitokeza kushiriki,”alisema Shame.

Shame aliongeza kuwa kundi litakaloibuka na ushindi katika mashindano haya ambayo pia yamekuwa yakioneshwa na kituo cha EATV kila Jumatano saa moja kamili usiku, litajishindia kitita cha Sh. milioni 5.

Naye Meneja Uhusiano wa Umma wa Vodacom Tanzania ambao ni wadhamini wakuu wa shindano hilo, Matina Nkurlu aliwapongeza vijana wote walioshiriki katika shindano hilo na kuwapa moyo wale ambao hawakufanikiwa kuingia fainali kuwa wasife moyo kwani asiyekubali kushindwa si mshindani bali wajipange upya na wawe wabunifu zaidi na kuweza kushiriki tena mwakani.

DR. REGNALD MENGI AINGIA KWENYE TUZO ZA MFANYA BIASHARA BORA AFRIKA MASHARIKI

Mwenyekiti Mtendaji wa IPP, Dk.
Reginald Mengi, ni miongoni mwa
wafanyabiashara wanne waliofikia
fainali ya kuwania Tuzo ya Mwaka ya
Mfanyabiashara Bora Afrika (AABLA)
kundi la Afrika Mashariki.
Sherehe za tuzo za AABLA, kundi la
Afrika Mashariki zitafanyika Septemba
20, mjini Nairobi na zitarushwa
hewani na runinga barani Afrika.
Kwa mujibu wa chaneli ya televisheni
ya masuala ya fedha na biashara
Afrika (CNBC Africa), ambao ndiyo
waandaaji wa sherehe hizo, tuzo hizo
za kila mwaka zimebuniwa kwa ajili
ya kutambua utendaji uliotukuka
katika biashara, wenye mafanikio
makubwa kwenye sekta zao za
biashara na vilevile kwenye jamii
ambapo biashara hizo zinaendeshwa.
“Tuzo hizo ni kutambua uongozi wa
watu hao katika kubadilisha sekta ya
biashara kwa kuendeleza ubora wa
shughuli zao kwa kuzingatia desturi
njema za kufanyabiashara na
ubunifu.”
“CNBC Africa inajivunia kuendeleza
utamaduni uliowekwa na tuzo hizi
unaotambua na kusherehekea
mtazamo, msukumo wa mafanikio na
ubora mkubwa wa viongozi
wafanyabiashara katika bara la Afrika.
AABLA iinawatambua kipekee na
kuwaheshimu viongozi ambao
wamechangia katika kuboresha
uchumi wa Afrika na waelekezi wa
biashara zinazoongoza wakati wa
sasa.
Washindi wa tuzo hizi ni mfano mzuri
zaidi katika uongozi Afrika. Wao ni
uthibitisho wa thamani halisi wa
kiongozi aliyefanikiwa, - mafanikio,
nguvu, ubunifu, ustadi, ujuzi na
uwezo wa kuona mbali thamani
ambazo ni muhimu katika kuunda
biashara kubwa katika uchumi wa
Afrika na ulimwengu.
AABLA ni tuzo moja kubwa zaidi ya
biashara barani Afrika na hutolewa
katika kanda za Afrika Magharibi,
Afrika Mashariki na Kusini mwa
Afrika.
Wafanyabiashara wengine watatu
wateule wa tuzo hiyo ni Ofisa
Mtendaji wa BRITAM, Benson Wairegi,
(Kenya), Ofisa Mtendaji wa CENTUM,
James Mworia, (Kenya) na Ofisa
Mtendaji wa CROWN PAINTS, Rakesh
Rao (Kenya).
Watanzania wengine walioteuliwa
katika tuzo hizo kwa makundi tofauti
ni Ofisa Mtendaji wa Helvetic Solar
Ltd, Patrick Ngowi, (EA Young
Business Leader) na Ofisa Mtendaji
wa Techno Brain Ltd, Manoj Shanker,
(Entrepreneur of the Year).

YANGA NI SHIDA TUPU

Baada ya kukubali kipigo cha mabao 3-0 katika mechi ya Ngao ya Jamii juzi kwenye Uwanja wa Taifa, Kocha Msaidizi wa Azam, Kally Ongala, amefunguka na kueleza kuwa timu yao ilizidiwa kiufundi katika mechi hiyo.

Akizungumza na NIPASHE mara baada ya mechi hiyo, Ongala alisema makosa yaliyojitokeza watayarekebisha kabla ya kuanza kwa msimu mpya wa ligi ambapo wao wataanza kampeni ya kutetea ubingwa wao dhidi ya Polisi Morogoro kwenye Uwanja wa Azam Complex.

"Ni bora kufungwa leo kuliko kufungwa kesho, hii itatusaidia kurekebisha makosa kabla ya kuanza kwa ligi, kwa kweli walituzidi kiufundi," alisema Kally ambaye marehemu baba yake alikuwa mwanamuziki maarufu nchini.

Aliongeza kuwa, kupoteza kwa mechi hiyo haiashirii kikosi chao kitaanza vibaya msimu wa ligi.

Katika mechi hiyo Azam ilimkosa nahodha na mshambuliaji wake mahiri, John Bocco, ambaye alikuwa majeruhi.

Kwa upande wa Kocha Mkuu wa Yanga Mbrazil Marcio Maximo, yeye alitamba kuwa kikosi chake kina nafasi ya kutwaa ubingwa wa Ligi Kuu ya Soka Tanzania Bara kutokana na kiwango kilichoonyeshwa na wachezaji wake katika mchezo huo.

Hata hivyo, Maximo alisema licha ya mshambuliaji mpya wa timu hiyo kutoka Brazil, Genilson Santana 'Jaja', kufunga mabao mawili ya kwanza, bado mchezaji huyo anahitaji muda zaidi kujifunza soka la Tanzania. 

Maximo alisema amefurahishwa na kiwango kilichoonyeshwa na wachezaji wake hasa katika kipindi cha pili ambacho kilizaa mabao yote matatu.

Alisema anaamini kwa kiwango hicho, Yanga itaweza kurejesha ubingwa ambao ilipokonywa msimu uliopita na Azam ya jijini Dar es Salaam na timu hiyo iliyokuwa chini ya Mholanzi, Hans van Pluijm na msaidizi wake, Boniface Mkwasa. 

Kocha huyo alisema kikosi chake kinajipanga kukabiliana na ushindani na changamoto mbalimbali kutoka kwa timu zote zinazoshiriki ligi hiyo ya Bara yenye timu 14.

"Nina furaha sana leo (juzi), tumeshinda na hii inamaana kwamba kikosi kiko tayari kuanza kusaka ubingwa wa ligi, tumefunga kurasa ya kuufikiria mchezo wa Ngao ya Jamii, tunawaomba mashabiki wa Yanga waendelee kutuunga pia katika mechi za ligi zinazotarajiwa kuchezwa Morogoro, Kagera na Mtwara," alisema Maximo.

Alisema Jaja na mshambuliaji mwingine wa timu hiyo, Andrey Coutinho, wanahitaji muda wa kujifunza vitu mbalimbali vya hapa nchini vya kiufundi, chakula na mazingira kama ambavyo wachezaji Watanzania wanavyokwenda kucheza soka la kulipwa nje ya nchi.

"Sasa akili yetu ni kuanza kampeni mpya ya kujiandaa na mechi dhidi ya Mtibwa Sugar, tunaanza mazoezi rasmi Jumanne (leo) kwa ajili ya mchezo huo ambao utakuwa ni mgumu kutokana na wachezaji pamoja na kocha wao (Mecky Maxime) wananijua na kuufahamu mfumo wangu," alisema Maximo.
 

burudani

MBUNGE WA ZANZIBAR ALLY KESSYNALETA VIMBWANGA BUNGENI

MP speed, Ally Kessy, yesterday was sparked again bustle and lead the activities of the Constituent Assembly of the Constitution stand for approximately 45 minutes, after attacking colleagues of the Parliament of the Republic of the Union from Zanzibar. MP said lawmakers in Zanzibar and their wives, are funded their lives and Tanganyika with Zanzibar if does not give any contribution for the financing of the Union. Gave a speech yesterday being the last day of the parliamentary constituency to contribute to the draft Constitution before preparation for the proposed Constitution itakayopigiwa a referendum by the people.Kessy He said in the Parliament of the Republic of the Union, there are MPs in Zanzibar 83 who funded them and their families to rent in Tanganyika, something is not right and is a nuisance to Tanganyika. "We're talking about the Constitution and the Constitution can not be written without foundation as you build the house. You can not start without foundation and the foundation is the Union as it is, not to danganyane here ... here we have united the two countries that are free, Zanzibar and Tanganyika, every country gained independence in his way, "he said. added: "Brothers, we Tanganyikans've talked many times even within Parliament, we carry an unnecessary burden, to the Parliament of the United Republic no MPs from Zanzibar 83, these legislators 83 are funded by taxes Tanganyikans ... are a nuisance. " "Tunawatibu they, their children as well as his use of tax Tanganyikans ... when my constituency (speed) no water, we gave fare from Zanzibar to Dodoma to and fro, maintenance of vehicles, fuel ... my brothers, this union would discuss the Constitution flowed well, everyone bear his cross can not connect us not Fuge disease as deadly itatuumbua ... this is the United fragile not to danganyane, we should not hide our citizens as we united, everyone bear his burden, "he said. said during the Committee's sessions, they called the Governor of the Central Bank, Professor Benno Ndulu, Secretary General of the Ministry of Finance of Tanzania Mainland and the Zanzibar for a seminar on MPs who all told that Zanzibar had never contributed anything in the United Republic of Tanzania. "Brothers, this is the country they know we asked ... the public do not accept, carry our burden when our citizens have no desks, no medicine, no water, but we afford expensive means to wage goes to Zanzibar sometimes from the mainland, this should not fichane will only know the people, "he said, adding: "Today Zanzibar divide the states as they want, because the guardian is the father to the no cost, as I will be like the birth defects, I bear my father gave care for children because I cost does not have enjoyment only, so this must mbizane truth. "  Kessy said she had wanted to explain about the structure of the Union and they would be required to go while they built a house on when there is no basis. Yet , while Kessy speaking, he stood Fatma Ahmed Saleh, to give notice. Fatma said the union has been reflected to the right of the merger agreement that the two sides have signed on in the same document that kulipoundwa Parliament of the United Republic of Tanzania. "It is not true that Zanzibaris are loved paid or Zanzibar we want things slopes, Kessy should ask us to apologize for it, "he said.Nevertheless, Kessy said he did not apologize because even the Governor of the Central Bank, Ndulu talked about it. "We can not bear the burden of MPs 83, bring them here tuwatibie you, children and your wives ... this we do not agree with them at all, "said Kessy.  situation has sparked violence in the Legislative Assembly after Zanzibaris to come up with many requesting guidance and other requested information. Nevertheless, the statement reported ilimuudhi Kessy who told the delegates that information and guidelines will be issued after he (Kessy) finished talking and that they should be quiet to listen to what they hear. "Statement shall give later I finish talking, now supposed to be patient because I spoke how the structure will be like, now reported clock ticks my time would be lost in vain," he said. Kessy said while Union was established Government of Zanzibar contributed, but after the late Karume died, they never donate again. But the continued tossed into the parliament, as Zanzibaris they remained close range w

rong things Kessy while others call him a crook and others are said to be He is not a Tanzanian but Arab.Another member, Abdallah Sharia Ameir, was overheard saying to Kessy be an Arab and Kessy told him that it was Congolese.  however, these words do not yakumvunja power Kessy, as he went on to say the Constitution that is supposed to write clearly that each person will carry his own load . situation has sparked disagreement and member Juma Ally Khatib said: "The Statement Chairman, Mr. Chairman, the language used by a member irritating, irritating, these yameshapitwa time, this master tukera, we are here we legally and in accordance with the Constitution, he tukera and insult us ... it's not systematic, not tudhalilishe, "he said. Moreover, Khatib wanted him Chairman of the Parliament's protect his seat properly because Kessy had used insulting Zanzibari and that it was not the first time insulted while in Parliament."Mr. Chairman, this master wanted to hit to members of the CUF superficially from his statements, so if you do not guard your seat maybe this katumwa ... we members do not want to see language zinazoudhi are used within this Parliament, "he said. delegates the continued exchange of words while others called Kessy crook he was responsible that they are crazy because they come here and eat taxes Tanganyikans.Yet, while it continues, the Chairman of the Parliament, he allowed Speaker Anne Makinda, who stood up and prayed to report and said the delegates have done a very good job up until then, when it should not and reason. " Men members, you have done a very good job. First for mutual understanding and to learn to move the base, actually I did not exist, but from I arrived I found that we have learned so much ... so coming things and how this may I tuvidharau and proceed with our process, "said Makinda. WASSIRA And Secretary of State, Office President (Relations and Coordination), Stephen Wassira, asked members to abandon the debate on 'Go ahead because the Union of Tanzania and Zanzibar ukutokana and wealth. said based on a unified national regimes was the defense and security. "And in this, there is no remaining apostle, should the country Our Zanzibar and mainland secure and our peace, and not the price ... We unite people and not pulling the money, "he said. Wassira said Kessy he is talking about these issues many times and has tried to mentor him several times. "It really is his opinion, but Kessy no other comments have cost ... and its costs may not have any meaning to you, "he sema.Aidha, advised Kessy be careful with his tongue because the war in the world is introduced to the tongue and created by man. HAMAD RASHID For his part, Hamad Rashid, said: "We need to be patient, work remaining is small, these angry zisitubabaishe we come on line." said union is the blood as in 1957, the South decided to liberate every place where there still seemed to discrimination and colonial rule.

JE WAJUA KUA FEDHA ZILIZOTUMIKA KATIKA MAANDALIZI YA KATIBA MPYA ZINGEWEZA KUTANDIKWA BARABARA YA KUTOKA DAR MPAKA....

Taifa linaelekea kupata hasara kubwa
ya zaidi ya Sh. bilioni 120 baada ya
kushindwa kupatikana kwa katiba
mpya kama ilivyokusudiwa.
Kiasi hicho cha fedha zitakazopotea
bure kinatokana na makadirio ya
jumla ya fedha zitakazojumuisha
mchakato wote uloiodumu kwa zaidi
ya mwaka mmoja sasa, ukianzia
wakati wa kuundwa kwa Tume
Maalum ya Mabadiliko ya Katiba na
pia kuwapo kwa vikao vya Bunge
Maalum la Katiba vinavyoendeloea
mjini Dodoma na kutarajiwa
kusitishwa Oktoba 4 mwaka huu.
Uchunguzi uliofanywa na NIPASHE na
kuwahusisha wachambuzi mbalimbali
wa masuala ya siasa na uchumi
umebaini kuwa kwa kukadiria, ikiwa
wajumbe wote waliopo bungeni hivi
sasa watakuwa wakihudhuria kila
kikao katika ngwe ya pili iliyoanza
Agosti 5, maana yake ni kwamba kila
mmoja ataondoka na Sh. milioni 12.9
za posho za siku 43 za kazi pamoja
na fedha nyingine kiasi cha Sh.
4,140,000 zitakazotokana na posho
watakayoipata katika siku 18
zisizokuwa za kazi.
Inaelezwa kuwa wajumbe hao hulipwa
posho ya Sh. 300,000 kila mmoja
katika siku za kazi wanazohudhuria
kikao huku wanapokosa kikao kwa
ruhusa maalum, pamoja na siku
zisizokuwa za kazi hupokea posho ya
Sh.230,000.
Hadi sasa, wajumbe waliojisajili
baada ya kuanza kwa ngwe ya pili
wanakadiriwa kuwa 528, idadi ambayo
haihusishi wajumbe 101 wakiwamo
wanaotoka katika kundi la Umoja wa
Katiba ya Wananchi (Ukawa) ambao
walisusia vikao hivyo tangu April 16,
2014 wakipinga kubadilishwa kwa
rasimu iliyowasilishwa na Tume
iliyoongozwa na Warioba kutokana
maoni yaliyokusanywa kutoka kwa
wananchi.
Inaelezwa kuwa kwa hesabu hizo,
jumla ya kiasi cha fedha
kitakachotumika tangu kuanza tena
kwa Bunge hilo Agosti 5 hadi Oktoba
4 kitapanda zaidi kwani hadi
kusitishwa kwa bunge hilo katika
awamu hii ya pili, kila mmoja
atakayehudhuria bila kukosa atapokea
jumla ya Sh. 17,040,000.
Hadi kufikia mwishoni mwa wiki
iliyopita hakukuwa na takwimu rasmi
kutoka ofisi ya Bunge Maalum la
Katiba kuhusiana na idadi ya
wajumbe waliopo kwenye bunge hilo
linaloendelea mjini Dodoma.
Hata hivyo, inakadiriwa kuwa
wajumbe wa Bunge hilo waliopo nje
ni wabunge 62 kutoka kambi ya
Upinzani bungeni, wajumbe 30 wa
Chama Cha Wananchi (CUF)
wanaotoka katika Baraza la
Wawakilishi huku wajumbe wengine
wakiwa ni pamoja na wafuasi wa
vyama vinavyounda Ukawa vya Chama
cha Demokrasia na Maendeleo
(Chadema), NCCR-Mageuzi na pia
CUF, walioingia kupitia kundi la
wajumbe 201 walioteuliwa na Rais
ambao miongoni mwao ni pamoja na
Profesa Ibrahim Lipumba, Profesa
Abdallah Safari, Julius Mtatiro na
Mchungaji Christopher Mtikila wa DP.
Fedha nyingine zilizotumiwa na taifa
kugharimia mchakato huo ni Tume ya
Mabadiliko ya Katiba iliyotumia Sh.
bilioni 67.888 katika kipindi cha
takribani mwaka mmoja wa uhai
wake, ukarabati jengo la Bunge
ukigharimu Sh. bilioni 8.6 na awamu
ya kwanza ya Bunge hilo ikitumia Sh.
bilioni 27 kwa siku 67; hivyo gharama
za jumla kuwa zaidi ya Sh. bilioni 120
TUME YA KATIBA
Iliyokuwa Tume ya Mabadiliko ya
Katiba ilitumia takribani Sh. bilioni 69
ambazo Waziri Kivuli katika Wizara ya
Katiba na Sheria, Tundu Lissu,
aliwahi kueleza bungeni kuwa ni
kufuru.
Katika bajeti ya mwaka wa fedha
2013/14, Bunge liliidhinisha Sh.
bilioni 33.944, sawa kiasi kile kile
kilichoidhinishwa mwaka wa fedha
uliopita.
Fedha hizo zilitumika kulipa posho
kwa wajumbe na maofisa wengine wa
tume, usafiri, nyumba kwa waliokuwa
wanatoka nje ya Dar es Salaam na
chakula.
Kadhalika, katika fedha hizo, Serikali
pia iliomba Sh. milioni 18 kwa ajili ya
kugharamia chakula kwa Wajumbe wa
Tume na Sekretarieti watakaopata
maambukizi ya ukimwi.
UKARABATI BUNGE
Taarifa zinaeleza kuwa Sh. bilioni 8.6
zilitumika kukarabati ukumbi wa
Bunge ili kuweza kuhudumia wajumbe
629 na miundombinu yake na kuweka
vifaa vya kisasa vikiwamo vya
usalama.
Ukarabati ulihusisha jengo la bunge
na miundombinu yake kwa kuweka
viti vipya 678 vilivyofungwa kwenye
ukumbi huo uliokomba Sh. bilioni 1.6,
kurekebisha mfumo wa sauti uliokuwa
hausikiki vizuri na kuweka baadhiya
vipaza sauti, kuweka vioo
visivyopenyeza risasi, paa na Idara ya
Kuhifadhi Kumbukumbu za Bunge
(hansard).
BUNGE MAALUM
Mei mwaka huu, Waziri wa Fedha,
Saada Mkuya, alikaririwa akisema
Serikali ilitumia Sh. bilioni 27
kuendesha Bunge Maalum la Katiba
kwa siku 67 za awali kabla ya
kusitishwa kupisha Bunge la Bajeti.
Bunge hilo ambalo lilirejea tena
Agosti 5, kwa siku nyingine 60,
inaweza kugharimu zaidi ya Sh.
bilioni 20.Hata hivyo, Serikali inaweza
kuokoa fedha kidogo baada ya
makubaliano kati ya Rais Jakaya
Kikwete na Wanachama wa Kituo cha
Demokrasia (TCD) wakiwamo
wajumbe wa Umoja wa Katiba ya
Wananchi (Ukawa), kuafikiana kuwa
sasa Bunge hilo lisitishwe Oktoba 4
badala ya Oktoba 31; kisha Katiba ya
Jamhuri ya Muungano ya mwaka 1977
itafanyiwa marekebisho ili itumiwe
kwenye uchaguzi mkuu wa mwakani.
Makubaliano hayo yamekuwa pigo
kwa walalahoi nchini ambao
walidhani wangepata Katiba mpya na
badala yake Katiba ya sasa itawekwa
'viraka' .
Mbali ya posho, kuna matumizi
mengine kama mafuta ya magari,
vipuri, karatasi, viburudisho,
mawasiliano, umeme wa viyoyozi,
maji, karatasi za vyoo, machapisho,
kukirimu wageni, kualika wataalamu
kutoa ufafanuzi na safari za kikazi, ni
wazi kuwa mabilioni yameyeyuka.
HASARA KWA TAIFA
Fedha hizo zaidi ya Sh. bilioni 120
zinazoendelea kupotea kwa
kushughulikia katiba ambayo
imethibitika kuwa kwa sasa
haitapatikana kama ilivyotarajiwa, ni
hasara kubwa kwa taifa kwani
zingeweza kutumika katika maeneo
mengi ya maendeleo.
Kwa mfano, inaelezwa kuwa fedha
hizo zingesaidia sana kupunguza
tatizo la foleni za magari jijini Dar es
Salaam kama zingeelekezwa kwenye
mradi wa ujenzi wa barabnara za
pembezoni (ring roads).
Katika bajeti ya mwaka wa fedha wa
2013/2014, Wizara ya Ujenzi ilieleza
kuwa vipaumbele vyake ni pamoja na
kupunguza foleni jijini Dar es Salaam
ikiwa ni pamoja na Ujenzi wa
barabara ya Kigogo – Jangwani (Sh.
bilioni 7.6), fidia kwa majengo ya
kandoni mwa barabara ya Kigogo-
Jangwani (Sh. bilioni 15.8) na
kipande cha kilomita tatu cha
barabara ya Kimara Korogwe-
Kilungule kinachogharimu Sh. bilioni
3.5. Fedha nyingine ni ni Sh. bilioni
13 kwa ajili ya kilomita saba za Mbezi
Mwisho-Goba, Sh. bilioni 16 za Tangi
Bovu-Goba, Baruti-Msewe (Sh.
bilioni 4.6) na Kigogo- Tabata Dampo
(Sh. bilioni 5.7). Miradi hii yote
ingekamilishwa mara moja kwa
mabilion yaliyoelekezwa kwenye
mchakato wa kuandika katiba.
Fedha hizo za kugharimia katiba
zingetosha pia kujenga zahanati za
kisasa 600 ikiwa kila moja itajengwa
kwa Sh. milioni 200, kununua
madawati 857,000 kwa makaditio ya
kila dawati kununuliwa kwa Sh.
140,000 na pia kuchimba visima virefu
vya maji 4,800 ikiwa kila kisima
kitagharimu Sh. milioni 50.
Aidha, inaelezwa vilevile kuwa fedha
hizo (Sh. bilioni 120) zingeweza pia
kusaidia ujenzi wa maabara kwa shule
za sekondari na pia kuwapa mikopo
wanafunzi 80,000 kwa mwaka wa vyuo
vya elimu ya juu ikiwa kila mmoja
wao angepatiwa Sh. milioni 1.5.
Kiasi hicho cha fedha zinazoteketea
kwa mchakato wa katiba kingeweza
pia kuboresha miundombinu ya reli,
dawa za binadamu na mifugo na hata
shughuli ya usambazaji wa umeme
vijijini.
UREFU WA DAR HADI BUKOBA
Katika hatua nyingine, imefahamika
kuwa noti milioni 12 za Sh. 10,000
zinahitajika kukamilisha kiasi cha Sh.
bilioni 120 na noti hizo zinaweza
kupangwa kwa urefu katika barabara
itokayo jijini Dar es Salaam hadi
Bukoba yenye urefu unaokadiriwa
kuwa kilomita 1,379 na bado kiasi
kingine kitabaki.
Hesabu hizo zinatokana na ukweli
kuwa kwa uchunguzi wa NIPASHE,
urefu wa noti moja ya sh. 10,000 ni
sawa na sentimita 14.1, hivyo kwa
noti milioni 12, umbali wake kwa
kuzitandaza ni sawa na sentimita
169,200,000 au kilomita 1692 (kilomita
moja ni sawa na sentimita 100,000).
Kiasi hicho cha fedha zinazoteketea
kwa mchakato wa katiba kingeweza
pia kuboresha miundombinu ya reli,
dawa za binadamu na mifugo na hata
shughuli ya usambazaji wa umeme
vijijini.
WASOMI WAZUNGUMZA
Mhadhiri mwandamizi katika Chuo
Kikuu cha Dar es Salaam, Dk.
Semboja Haji, alisema kilichotokea
kwenye mchakato wa katiba ni jambo
lililotegemewa.
Alisema mfumo wa watu walioteuliwa
kuunda Bunge Maalum la Katiba
ulidhihirisha kwamba hakuna
ambacho kingefanyika zaidi ya
kuligharimu taifa.
"Labda niseme tu kwamba siyo hali
ambayo sikuitegemea, kwa sababu
watu walioteuliwa kwenda kujadili
rasimu ya tume hawakuwa na uwezo
wa kutuletea kitu cha maana,"
alisema.
Dk. Semboja alisema pamoja na hali
hiyo kudhihirika mapema, anashangaa
kwa nini Usalama wa Taifa haukubaini
na kumshauri rais jambo la kufanya ili
kuepusha hasara na aibu ambayo
Taifa imepata kutokana na kuendelea
kwa vikao vya Bunge Maalum la
Katiba.
Alionya kuwa kama mfumo wa
kutumia wanasiasa utaendelea
kutumika mwaka 2016, itatuchukua
muda mrefu kupata Katiba mpya.
Ikiwa makubaliano ya sasa yatataka
mchakato huo uendelee mwaka 2016
baada ya uchaguzi wa mwakani,
italazimika kutungwa kwa sheria
itakayomtaka rais ajaye atekeleze
mchakato huo vinginevyo anaweza
kupuuzia.

MAMA NEY WA MITEGO AFUNGUKA HOFU YAKE JUU YA MWANAE

Mama mzazi wa mkali wa bongofleva
Nay wa Mitego ameongea kwa mara
ya kwanza na chanzo chetu na
kusema ana wasiwasi na mwanae
ambae hivi karibuni ametoa video
mpya aliyoifanya nchini Kenya.
Amekiri kweli kwamba siku kadhaa
zilizopita ilibidi amwite na kumuweka
chini Nay wa Mitego akitaka amueleze
kama ni kweli amejiunga na
‘freemason’ ambayo wengi
wanaitafsiri kwamba ni dini ya
kumwabudu shetani kitu ambacho
kiliwahi kukanushwa na aliyewahi
kuwa mmoja wa viongozi wa
freemasons Tanzania.
Mama anasema alimketisha Nay chini
baada ya video ya ‘Mr. Nay’ kutoka
ambapo baadhi ya picha sio za
kawaida mfano damu pamoja na
alama zilizotumika ndani yake.
Amesema ‘Naitwa Matilda Mwaipopo
ni mama mzazi wa Nay, kwakweli
mwanangu namchukulia lakini sifa tu
zinazokuja kama Nay kwenye
magazeti, Nay freemason, watu
wanakuja wananisimamisha….
mwanao Nay kweli? mbona tunasikia
freemason? basi kichwa changu
kinapagawa…. ‘
‘Nikiangalia miziki anayoifanya kama
hii aliyoitoa juzi, jamani mwanangu
anaambiwa freemason usikute kweli
freemason, Nay wa Mitego
nimemuita…. mwanangu vipi?
ninayoambiwa ni ya kweli? Freemason
wewe? mbona wimbo wako huu
siuelewielewi? ananiambia mama
mimi sio freemason, namwambia
hapana mwanangu hapana….. nasikia
freemason watu wanatoaga hata
wazazi sadaka’
‘Mimi ndio mama niliebakia baba
yenu alifariki aliniacha ukiwa na
miaka mitatu nimejitahidi kukulea
mpaka leo…… unitoe sadaka mama
yako kweli?????!!! Nay wa Mitego
sana ni kucheka…… anaona tu mama
kama anapagawa, lakini kwakweli
mwanangu simuaminiamini miziki
yake hii anayoifanya’

BREAKING NEWS:AJALI MBAYA YATOKEA MAENEO YA POSTA NJOMBE

inasemekana chanzo cha ajali hii ni baada ya gari aina ya canter yenye namba za usajili T 541 BTW kutaka kui overtake gari aina ya starlet yenye namba za usajili T239 BWU ndipo ilipoacha njia na kuingia mtaloni....hamna kifo kilichotokea zaidi ya dereva wa canter kuumia..

Bofya hapa kuungana nasi kwa facebook

Kocha simba amwingilia MAXIMO

MARCIO Maximo amefunga mjadala kwa kutamka kwamba Deo Munishi ndiye kipa

SHARE THIS STORY

namba moja wa Yanga, lakini kocha wa makipa wa Simba, Idd Pazi amesema kuwa kati ya makipa wote Tanzania anayestahili kuwa namba moja ni Juma Kaseja.

Pazi alisema kuwa katika nafasi hizo kunakuwa na makipa wa aina mbili, kipa mwenye kipaji na kipa wa mazoezi huku akimtaja Kaseja kuwa ni kipa mwenye kipaji.

Alisema kuwa mbali na kuwa na kipaji, lakini Kaseja ni kipa anayejituma bila kukata tamaa japo amekuwa akipewa tuhuma mbalimbali kutoka kwa mashabiki.

“Sijawahi kuona kipa mzuri kama Kaseja, kwanza ana kipaji, anajitambua na hata ukikutana naye mara nyingi mazungumzo yake ni soka na maendeleo yake katika hilo, ni kipa ambaye yupo wazi kutaka kujua jambo litakalomsaidia,” alisema.

“Makipa Tanzania wapo wengi, lakini wengi wao ni makipa wa mazoezi kwamba afanye sana mazoezi ndipo alinde kipaji chake.

“Lakini hiyo ni tofauti kabisa kwa Kaseja, nimemfundisha na hata sasa hivi huwa anahitaji kufundishwa pale anapokuwa na muda wa ziada, hivyo unaona kabisa kwamba huyu ni kipa mwenye malengo.

“Ndiyo maana ninasema Kaseja ndiye namba moja nchini.”

Alisema kuwa wengi wanadai umri wa Kaseja umekuwa mkubwa ndiyo maana kiwango chake kimeshuka, lakini yeye alisistiza kuwa kipa huyo ana miaka zaidi ya miwili katika soka.

“Hapa Simba kuna huyu kijana Manyika Peter, kama hatalewa sifa na akajitambua naye atafika mbali kama Kaseja,” alisema Pazi.

bofya hapa kuungana nasi facebook

Je wajua jinsi makundi ya CHAMPIONS LEAGUE yalivopangwa? Bofya hapa ucheki

Hatimaye ligi ya mabingwa wa Ulaya
imeanza kwa kupangwa kwa makundi
ya michuano hiyo ambapo tukio la
upangwaji wa makundi haya
umefanyika kwenye jiji la Monaco,
Ufaransa na mpango wote ndio
umekua hivi.

Kundi A
Atletico Madrid
Juventus
Olympiakos
Malmo

Kundi B
Real Madrid
Basel
LIVERPOOL
Ludogorets

Kundi C
Benfica
Zenit St Petersburg
Bayer Leverkusen
Monaco

Kundi D
ARSENAL
Borussia Dortmund
Galatasaray
Anderlecht

Kundi E
Bayern Munich
MANCHESTER CITY
CSKA Moscow
Roma

Kundi F
Barcelona
Paris St-Germain
Ajax
Apoel Nicosia

Kundi G
CHELSEA
Schalke
Sporting Lisbon
Maribor

Kundi H
Porto
Shakhtar Donetsk
Athletic Bilbao
Bate Borisov

Ungana nami kwa kubofya
Facebook.     Instagram

More about EBOLA

There is currently an Ebola outbreak putting all of us at risk. Pls help educate all around u by sending this msg to all your contacts..

What is EBOLA?

It's a virus that attacks a person blood system:

Ebola is what scientists call a haemorraghic fever - it operates by making its victims bleed from almost
anywhere on their body.
Usually victims bleed to
death.

Ebola is highly contagious;
Being transmitted via
contact with body fluids
such as blood, sweat, saliva,
semen or other body discharges.

Ebola is however NOT AN AIRBORNE VIRUS!

EXTREMELY deadly:
About 90% of people that
catch Ebola will die from it.
It's one of the deadliest
diseases in the world,
killing in just a few weeks.

Untreatable(no cure):
Ebola has no known treatment or cure.
Victims are usually treated for symptoms with the faint hope that they
recover.

How Do I Know Someone has Ebola?

•Fever
•Headache
•Diarrhoea
•Vomiting
•Weakness
•Joint & Muscle pains
•Stomach Pain
•Lack of Appetite

Protect Yourself:
•Wash Your Hands
with Soap
Do this a lot. You can
also use a good hand
sanitizer. Avoid
unnecessary physical contact with people.

■Restrict yourself to food you prepared yourself.

■Disinfect Your Surroundings
The virus cannot
survive disinfectants,heat, direct sunlight,detergents and soaps.

Clean up!:
•Fumigate If you have Pests.
•Rodents can be carriers of Ebola.
•Fumigate your environment & dispose off the carcasses properly!
•Dead bodies CAN still
transmit Ebola.
•Don't touch them without
protective gear or better yet avoid them altogether.

Protect Yourself:
•Use protective gear if you
must care or go near
someone you suspect has
Ebola.

Report:
•Report any suspicious
symptoms in yourself or
anyone else IMMEDIATELY.

Do not delay!

Educate Everyone:
•Tell your neighbours,
colleagues and domestic
staff (anyone really). Basically you're safer when
everyone is educated.

Cheka kidogoo huku unasindikiza jion yako

Mchaga aliona tangazo limeandikwa
Mpare Hospital, tunatibu kila ugonjwa
kwa laki 1, tukishindwa tunakupa ww
laki 2, mchaga akaitamani ile laki 2,
akaenda, akamwambia Dk Mpare: i hv
lost ma sense of taste, Dk Mpare
akamwambia nesi, Mpe Mchaga dawa
ya chupa namba 22, nesi akamnywesha
Mchaga, Mchaga akashauti STOOOP ni
mkojo! Dk Mpare akwamwambia
Mchaga, congrats u hv recovered ur
sense of taste.
Mchaga akaumia sn kapoteza laki 1
yake, akajipanga upya akaenda tena
hospital, akamwambia Dk Mpare: I hv
lost ma memory, I dont even
remember my name. Dk Mpare
akamwambia nesi, mpe Mchaga dawa
ya chupa namba 22, Mchaga akashauti
NOOOO dawa ya chupa namba 22 ni
mkojo kwa matibabu ya sense of taste!
Dk Mpare akamwambia Mchaga:
congrats u hv recovered ur memory.

****####****###**
demu: mambo vp mpenzi
Jonii: poa tuu nambie malikia angu
Demu: just miss u baby
Jonii: thanx
Dem: afu baby ninashida ya pesa
kidogo kwa ajili ya kusuka
Jonii: km shilling ngapi mpenzi
demu: elfu hamsini tuuu baby
Joniii: ok ngoja nikutumie now
Dem: oh nawait baby love uuuuu
Baaada ya mda kidogo dem anapokea
sms ya m pesa anatabasamu inakua hivi
Demu:: jaman baby mbona
umenitumia 500 badala ya 50000
Jonii: itakua sifuri nyingne zimefutika
Demu:: nyooo we sema huna ela
mwanaume suruwali wewe
Jonii: ehhhhh ulitaka niwe mwanaume
sketi!

Cheki dictionary ya maajabu

Aww
Usijidanganye ati Kiswahili si Lugha timilifu,
Kwa taarifa yako kimekamilika kila idara, hebu ona maneno haya, je, ulikuwa unayafahamu tangu awali?

Tazama.......

KIINGEREZA------KISWAHILI
Device-------------Kitumi
Photocopier------Kinukuzi...
Duplicating Machine --Kirudufu
Resistor-----------kikinzani
Power Saw-------Msumeno oto
Sensor-----------Kisimbuzi
Lap Top---------Kipakatalishi
ICU--------------Kisadaruki
Microwave-----Tanuri ya miyale
Memory Card-----------Kadi sakima
SIM card----------Kadiwia/mkamimo
Scratch card------------Kadi hela
Business card-----Kadikazi
Identity card----Kitambulisho
ATM---------- -Kiotomotela
Nutrients ----- -Virutubisho
Starch---------- ---------Nisha
Stigma--------- ----------Ntwe
Nectar---------------Mbochi
Humus---------------Mboji
Germ cell----------Celizazi
Femur---------------Fupaja
Green house-------Kivungulio
Esophagus--------------Umio
Sunflower---------------Alizeti
Weevil-------------Fukusi/dumuzi
Distillation--------Ukenekaji
Evaporation-------Mvukizo
Dissolve ----------Uyeyushaji
Stagnant----------------Tuame
Synthesis---------Uoanishaji
Monitor-----------Muwazi
Processor---------Kichakato
Computer Virus-----Mtaliga
Floppy Disk-------------Diski tepetevu
Mouse-----------Kipanya/kisakura
Slot----------------Upenyu
Flash Disk--------------Diski mweko
Scanner-----------------Mdaki
Keyboard-------Kicharazio
Force of Gravity-------Kani ya mvutano
Certificate-----Astashahada
Diploma--------Stashahada
Degree------------Shahada
Masters----------------Uzamili
Phd----------------Uzamivu
Sausage---------------Soseji
Kebab-------------Mshakiki
Crisps--------------Kaukau
Chips-------------------Vibanzi
Juice---------------Sharubati
Password--------------Nywila
Zebra Crossing-------Kivuko milia

Click here to like our facebook page

Cheka ila usiharibu mbavu

Mhindi alijibu mtihani wa Kiswahili kama ivi:

(1) Mfa maji ?....ipatie life jacket, lambda taokoka.

(2) Mwenda pole?....... Tachelewa fika.

(3) Usipoziba ufa ?........... Mizi tachungulia  dani.

(4) Usilolijua ?........ Uliza google.

(5) Mbio za utelezini ?..itaChafua guo yako.

(6) Ukipenda boga ?...Ngoja mezi ya ramzani tapata rahisi.

(7) Ukiona vinaelea ?.iko nyepesi sana hiyo.

(8) Maji yakimwagika ?...... Mambie dada tapiga deki.

(9) Chelewa chelewa ?... Takosa mapesa veve.

(10) Kila ndege huruka ?... Airport

(11) Bandu bandu ?...du gu Yale pateli na sa sa ipo Bombey.

(12) Mtaka cha Mvunguni ?..sharti inue tanda

(13) Simba mwenda kimya?....Kama sio gonjwa basi haina njaa.

(14) Aisifuye mvua ?.......... Najua iko Mkulima hiyo

(15) Barabara ndefu ?........ Ongeza mwendo au tachelewa fika.

(16) Mlanawe hafi nawe ila?.... Takimbia

(17) Asie sikia la mkuu ? ........ Tapeleka jela

(18) Hasira za mkizi ? ..............Tatafuna veve

(19) Mchamba wima ?........ Karibu ya Hurumzi

(20) Akumurikae mchana ?....Kipofu hiyo

(21) Mficha maradhi ?........ Taenda Loliondo

(22) Mkataa wingi ? ..........Taenda Chadema

(23) Bendera ?................ Kama sio ya ODM, ya TNA

(24) Baniani mbaya ?....... Peleka Bombay Lakini sio kweli, naonea tu

(25) Akili nyingi ?.......... Tapasi mtihani yotee

(26) Penye kuku wengi ? ........ Chinja bili tatu ivi, hapana mtu najua.